NẾU KHÔNG THAY ĐỔI, NGƯỜI LAO ĐỘNG CÓ BỊ BỎ LẠI PHÍA SAU?

  • Phòng Thông tin thị trường lao động
  • 95
  • 0

(Phòng Thông tin Thị trường lao động - Bài số 34)

Trong nhiều năm qua, thị trường lao động Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng luôn được xem là “đầu tàu” tạo việc làm cho cả nước. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2025–2026, thị trường lao động đang chứng kiến một sự thay đổi rất nhanh về cơ cấu ngành nghề, tiêu chuẩn tuyển dụng và yêu cầu kỹ năng. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn: nếu người lao động không thay đổi, liệu họ có nguy cơ bị “bỏ lại phía sau”?

Câu trả lời là có, và nguy cơ này đang hiện hữu rõ nét hơn bao giờ hết.

            Tại TP.HCM, nhu cầu tuyển dụng hiện nay không còn tập trung nhiều vào lao động giản đơn như trước mà đang dịch chuyển mạnh sang các nhóm ngành yêu cầu kỹ năng chuyên môn, kỹ năng số, ngoại ngữ, khả năng thích ứng công nghệ và tác phong làm việc chuyên nghiệp. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực thương mại điện tử, logistics, công nghệ thông tin, chăm sóc sức khỏe, dịch vụ chất lượng cao, sản xuất tự động hóa… liên tục mở rộng nhu cầu tuyển dụng, nhưng đồng thời cũng nâng cao tiêu chí lựa chọn nhân sự. Điều này dẫn đến nghịch lý: doanh nghiệp thiếu người phù hợp trong khi nhiều lao động vẫn khó tìm việc ổn định.

Trên thực tế, không ít doanh nghiệp hiện nay sẵn sàng giảm số lượng lao động phổ thông để đầu tư vào tự động hóa và chuyển đổi số. Những công việc mang tính lặp lại, ít kỹ năng đang dần bị thay thế bởi máy móc, phần mềm hoặc trí tuệ nhân tạo. Trong khi đó, nhóm lao động có khả năng vận hành công nghệ, phân tích dữ liệu, quản lý quy trình hoặc thích nghi nhanh với môi trường làm việc mới lại có nhiều cơ hội hơn và mức thu nhập tốt hơn.

Theo Tổng cục Thống kê, thu nhập bình quân của người lao động năm 2025 đạt khoảng 8,4 triệu đồng/tháng, tăng gần 8,9% so với năm trước (*). Tuy nhiên, mức tăng này không phân bổ đồng đều giữa các nhóm lao động. Những ngành nghề có hàm lượng kỹ năng cao ghi nhận mức tăng thu nhập nhanh hơn đáng kể so với lao động giản đơn.

Một xu hướng khác cũng đang tác động mạnh đến thị trường lao động là sự thay đổi trong lựa chọn việc làm của người lao động trẻ. Thay vì gắn bó lâu dài với một doanh nghiệp, nhiều người có xu hướng dịch chuyển sang công việc linh hoạt, làm việc tự do hoặc tham gia nền kinh tế nền tảng. Điều này khiến doanh nghiệp truyền thống gặp khó khăn trong tuyển dụng và giữ chân nhân sự.

Theo ghi nhận gần đây của Trung tâm Dịch vụ việc làm TP.HCM đối với người lao động liên hệ tìm việc trực tiếp và gián tiếp cho thấy, nhiều lao động gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm phù hợp, nhất là nhóm lao động lớn tuổi, kỹ năng thấp hoặc chưa đáp ứng yêu cầu mới về chuyên môn và khả năng ứng dụng công nghệ. Một bộ phận người lao động vẫn tìm việc theo kinh nghiệm cũ, thiếu chủ động cập nhật kỹ năng và chưa sẵn sàng thích nghi với sự thay đổi nhanh của thị trường lao động.

Trong khi đó, doanh nghiệp ngày càng ưu tiên lao động có khả năng làm việc đa kỹ năng, sử dụng công nghệ cơ bản, giao tiếp và phối hợp tốt trong môi trường làm việc linh hoạt. Điều này cho thấy thị trường lao động hiện nay không chỉ cạnh tranh về số lượng việc làm mà còn là cạnh tranh về năng lực thích ứng.

Nếu trước đây sức khỏe và kinh nghiệm đã đủ để tìm việc, thì hiện nay người lao động cần liên tục học hỏi, nâng cao kỹ năng và sẵn sàng thay đổi. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, lao động ngại đổi mới hoặc chậm cập nhật công nghệ sẽ đối mặt nguy cơ bị thu hẹp cơ hội việc làm, đồng thời khoảng cách giữa lao động có kỹ năng và lao động giản đơn sẽ ngày càng gia tăng.

Sàn giao dịch việc làm do Trung tâm DVVL TP.HCM phối hợp với các phường, xã tổ chức dành cho lao động địa phương.

Tuy nhiên, cơ hội vẫn còn rất lớn đối với những người sẵn sàng thay đổi.

TP.HCM hiện vẫn là địa phương có nhu cầu tuyển dụng cao nhất cả nước bao gồm phong phú các ngành nghề từ dịch vụ đến sản xuất. Nhiều doanh nghiệp chấp nhận đào tạo lại hoặc ưu tiên tuyển dụng những lao động có tinh thần học hỏi và thái độ làm việc tích cực.

Trong thời gian qua, Trung tâm Dịch vụ việc làm TP.HCM đã tăng cường nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ người lao động thích ứng với thị trường lao động mới như: tổ chức các phiên giao dịch việc làm trực tiếp và trực tuyến; tư vấn định hướng nghề nghiệp; kết nối đào tạo nghề; hỗ trợ học nghề cho người hưởng trợ cấp thất nghiệp; đồng thời đẩy mạnh cung cấp thông tin dự báo nhu cầu nhân lực để người lao động chủ động chuẩn bị kỹ năng phù hợp.

Thực tế cho thấy, thị trường lao động không “loại bỏ” người lao động, nhưng sẽ sàng lọc rất nhanh những ai không chịu thay đổi.

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, học tập suốt đời không còn là lựa chọn mà đang trở thành yêu cầu bắt buộc đối với mỗi người lao động. Người biết cập nhật kỹ năng sẽ có cơ hội việc làm tốt hơn, thu nhập ổn định hơn và khả năng thích ứng cao hơn trước biến động của thị trường.

Ngược lại, nếu bằng lòng với kỹ năng cũ, tư duy cũ và cách làm việc cũ, nguy cơ bị tụt lại phía sau là điều khó tránh khỏi. Đây không chỉ là thách thức của riêng người lao động mà còn là bài toán lớn đối với toàn bộ thị trường lao động trong giai đoạn phát triển mới./.

(Minh Nguyệt)

 

Nguồn tham khảo:

(*)https://www.nso.gov.vn/du-lieu-va-so-lieu-thong-ke/2026/01/thi-truong-lao-dong-viec-lam-cua-viet-nam-nam-2025-nhung-diem-sang-va-han-che/?